Dostęp otwarty
„TEATR PRYWATNY” JAKO THEATRUM MUNDI. PRZYPADEK ANNY O. W PERSPEKTYWIE SPOŁECZNO – KULTUROWEJ
Maciej POPŁAWSKI1
Język publikacji: polski
artykuł naukowy
Transformacje Nr 3(126)2025, Data publikacji: 30 września 2025r.
Słowa kluczowe: psychoterapia trauma kultura terapeutyczna psychoanaliza histeria
Streszczenie W artykule analizuję przypadek Anny O. opisany przez Josepha Breuera oraz Sigmunda Freuda w perspektywie społeczno - kulturowej. Psychiczne cierpienie oraz fizyczne objawy zostały w nim powiązane z bolesnym wydarzeniem biograficznym z życia pacjentki. Talking cure oraz metoda katarktyczna będą miały stanowić drogą do wyzwolenia. Odkrywając przeszłość i wypowiadając to co dotychczas przemilczane można bowiem zrozumieć, a tym samym wyleczyć objawy. Wędrówka ku przeszłości ma przynieść więcej autonomii w przyszłości. Terapia Anny O. stanowi mit założycielski terapeutycznej kultury, w której cierpienie jednostek postrzega się jako indywidualne (nie zbiorowe) doświadczenie, a jednocześnie opowiada obiektywizującym językiem nauki i medycy. Jednocześnie przypadek Anny O. uwydatnia społeczne i kulturowe napięcie rodzących się możliwości i trwałych ograniczeń, potencjału i barier oraz uwikłanej w nie jednostki, dla której wyjściem jest choroba. Dla kobiet w XIX wieku, które ani nie mogły spełnić społecznych oczekiwań, ani odpuścić presji zinternalizowanych standardów histeria dostarczała wytchnienia od stresu i wymagań w środowisku rodziny. W ten sposób „teatr wewnętrzny”, jak opisywała Anna O. swoje wewnętrzne przeżycia i konflikty, stanie się w istocie theatrum mundi. Historia Anny O. nie jest bowiem tylko opowieścią o jednostce, tylko sposobach radzenia sobie z cierpieniem, które zostało wpisane w kulturową narrację terapeutyczną.
Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski, Polska
ORCID: 0009-0007-5787-7734
E-mail: poplawskimc@gmail.com